Фота Аўдыё Відэа  
be  ru  pl  en  de info@catholic.by
Кардынал Крыстаф Шонбарн: «Беларусь можа адыгрываць ролю пасрэдніка паміж Каталіцкім Касцёлам і Праваслаўнай Царквой»
Інтэрв'ю
07.07.2016 10:47

Вялікім гонарам і радасцю называе кардынал Крыстаф Шонбарн OP сваю місію папскага пасланніка на ўрачыстасці 25-годдзя заснавання Мінска-Магілёўскай мітраполіі, якія святкаваліся ў Будславе 1-2 ліпеня.

За час прабывання ў Беларусі аўстрыйскі госць пераадолеў 700 км дарогі, сустракаючыся з беларусамі на самым розным узроўні — прадстаўнікамі ўраду, мясцовай уладай, духавенствам, кансэкраванымі асобамі, вернікамі. Па выніках візіту кардынал даў эксклюзіўнае інтэрв’ю Catholic.by.

«Хрысціянства без яго ўсходняй паловы не будзе поўным»


Падчас сустрэчы з настаяцелям Усіхсвятскай царквы ў Мінску протаіерэем Фёдарам Поўным

— Ваша Эміненцыя, ужо шмат гадоў Вы займаецеся тэмай дыялогу паміж праваслаўнымі і католікамі, у гэтым пытанні Вас можна назваць экспертам. Наколькі гэты дыялог можна назваць удалым і як, па-Вашаму, ён будзе развівацца ў будучыні?

— Падчас сустрэчы з Мітрапалітам Паўлам я падкрэсліў, што адным лёгкім дыхаю па-каталіцку, а другім лёгкім — па-праваслаўнаму. Хрысціянства без сваёй усходняй паловы не будзе поўным. Мы — як два лёгкія.

Папа Ян Павел ІІ заўсёды казаў, што Касцёл павінен дыхаць двума лёгкімі — усходнім і заходнім. Таму для мяне не стаіць пытанне, удалы дыялог ці не, патрэбны ён ці не, для мяне гэты дыялог — само сабой зразумелае.



Мозг чалавека таксама мае два паўшар’і: і можа быць так, што злучэнні паміж левым і правым паўшар’ем недастаткова моцныя. Тады, напрыклад, інтэлектуальнасць будзе вельмі моцная, а эмацыйнасць — вельмі слабая ці наадварот. Тое ж я бачу і паміж хрысціянскімі Цэрквамі. Але адзін без аднаго мы нічога не можам.

Дыялог складаны, але гэта мяне не палохае — цяжкасці ёсць заўсёды.

— У беларускай медыясферы падчас гістарычнай сустрэчы Пантыфіка ў Гаване з надзеяй адзначалі, што Беларусь таксама магла б выступіць пляцоўкай для такой сустрэчы. Якія Вашыя думкі на гэты конт?

— Пра сустрэчу ў Гаване я ведаю не больш, чым з паведамленняў СМІ. Як і не ведаю дэталяў сустрэчы вашага Прэзідэнта з Пантыфікам.

Аднак, мяркуючы па тым, што я ўбачыў тут, Беларусь можа адыгрываць ролю пасрэдніка паміж Каталіцкім Касцёлам і Праваслаўнай Царквой.
У сённяшніх умовах вырашальным з’яўляецца і той факт, што Беларусь не ўцягнута ў расійска-ўкраінскі канфлікт. І падобная сустрэча на беларускай зямлі магла б паспрыяць вырашэнню гэтага канфлікту.

Але, вядома, сустрэча можа адбыцца толькі тады, калі і іншыя бакі таксама гэтага захочуць.

— Падчас візіту Вы сустракаліся з Міністрам замежных спраў Беларусі Уладзімірам Макеем. Якія тэмы падымаліся падчас размовы?

— Я быў вельмі рады пазнаёміцца з вашым міністрам, які ў свой час заканчваў дыпламатычную акадэмію ў Вене і гэтым быў звязаны з Аўстрыяй. Ён вельмі добра размаўляе па-нямецку.

Мы, канешне, гаварылі ў тым ліку і пра апошні візіт беларускага Прэзідэнта ў Ватыкан і яго сустрэчу з Папам Францішкам. Таксама абмяркоўвалі шансы таго, ці магчымым быў бы зваротны візіт — і якія перадумовы павінны для гэтага быць.



Вядома, з аднаго боку гэтага павінен хацець сам Папа Францішак, а па-другое, у краіне для гэтага павінны быць перадумовы. Прыгадвалі мы і сустрэчу Папы Францішка з Патрыярхам Кірылам у Гаване, яе значэнне ў пытанні міру на Блізкім Усходзе і ва Украіне. Мір ва Украіне — яшчэ адна асобная тэма нашай сустрэчы.

Урэшце, мы закраналі і свабоду рэлігіі, права чалавека на свабоду веравызнання. Мы размаўлялі пра мадэль узаемаадносін рэлігіі і дзяржавы ў Аўстрыі, абмяркоўваючы ў гэтым святле свабоду рэлігіі і яе ролю ў дзяржаўнай палітыцы Беларусі. Такімі былі асноўныя пункты сустрэчы.

«Касцёл у Беларусі моцны, але ўсё роўна ён — канфесійная меншасць»



— Вы прабылі ў Беларусі тры дні. Што ўразіла Вас найбольш за гэты час?

— Я ўбачыў вельмі жывы Касцёл. Касцёл, які не спыніўся ў сваім развіцці, залізваючы раны мінулага. Касцёл з маладым тварам, які жыве сённяшнім днём ва ўмовах беларускіх рэалій.

Але мае ўражанні фрагментарныя. Ёсць шмат бакоў і тэм, пра якія я хацеў бы даведацца больш. Напрыклад, я не меў часу пазнаёміцца са студэнтамі ва ўніверсітэтах. Не так шмат даведаўся пра святароў і парафіі ў іх звычайным жыцці. Але мяне ўразілі асобныя моманты, сустрэчы і людзі.

Уразілі шматлікія споведзі за базылікай у Будславе — доўгія чэргі людзей, якія хацелі паспавядацца. Уразіла будслаўская Імша апоўначы — і тыя 30 тысяч чалавек, якія маліліся і спявалі. У Будславе я ўбачыў шмат моладзі.



Не магу не прыгадаць і мемарыяльны комплекс «Трасцянец». Ён мяне вельмі і вельмі крануў. Як і наведванне ў Мінску крыпты Усіхсвяцкай праваслаўнай царквы, у якой знаходзяцца парэшткі ахвяр Трасцянца... Падзеі, якія там адбываліся — гэта вельмі пачварна. Цешыць, што існуе напамін пра гэтыя падзеі — памяць жыве.

А яшчэ мяне вельмі ўразіла падрыхтоўка моладзевага хору на сённяшняй Імшы (гаворка пра Імшу, падчас якой быў асвечаны касцёл Маці Божай Будслаўскай у Мінску — заўв. рэд.). Гэта малады парафіяльны хор, а ўжо такі прафесійны! Гэта было вельмі жвава — з такім энтузіязмам яны музіцыравалі!

— Наколькі іншы Касцёл у Беларусі ў параўнанні з Касцёлам у Аўстрыі?

— Кожная краіна мае сваю гісторыю і сваю рэальнасць. На жаль, у нас няма інтэнсіўнага прамога кантакту паміж нашымі Касцёламі за выключэннем хіба супрацоўніцтва ў праектах «Карытас».

Але я заўважыў, што ў многіх святынях арганы прывезены з Аўстрыі, як і некаторая аздоба ў касцёлах...

Наша гісторыя адрозніваецца: Аўстрыя стагоддзямі была той краінай, дзе моцна адчуваўся ўплыў адной сям’і — Габсбургаў і каталіцкай канфесіі. Канешне, былі і канфлікты, але гэта непараўнальна з Беларуссю, дзе Каталіцкі Касцёл заўсёды знаходзіўся ў канфесійнай меншасці.

Падчас наведвання мядзельскай Кальварыі

Беларусь перажыла шмат геапалітычных змяненняў, і гэта робіць яе сітуацыю ў Каталіцкім Касцёле іншай, чым у нас. У вас моцная каталіцкая дыяспара. Але, нягледзячы на гэта, Касцёл у Беларусі ўсё ж з’яўляецца канфесійнай меншасцю.

— Ці можа гэтая меншасць спадзявацца на папскі візіт?

— Яна павінна спадзявацца (усміхаецца — заўв. рэд.). Надзея ўласціва для нашага жыцця, таму спадзявацца трэба заўсёды. Аднак ацэньваць шансы не так проста, бо ў выпадку з Папам Францішкам ніколі дакладна не ведаеш, што падкажа яму інтуіцыя і Божы Провід.

Гэта можа адбыцца вельмі знянацку. Але можа і не адбыцца...

— Новы Апостальскі Нунцый, прызначаны ў Беларусь, прыбудзе з Аўстрыі. Верагодна, Вы знаёмыя з мансеньёрам Габарам Пінтэрам, які апошнія гады працаваў у Нунцыятуры ў Вене?

— Так, я добра яго ведаю. Каля трох гадоў ён працаваў у нашай Нунцыятуры. І я вельмі рады за яго, што ён атрымае біскупскае пасвячэнне і прыбудзе ў вашу краіну для дыпламатычнай працы.

Кардынал Шонбарн акрапляе людзей асвечанай вадой на мядзельскай Кальварыі

Апошнія месяцы ён вельмі інтэнсіўна рыхтаваўся, шмат чытаючы пра Касцёл у Беларусі і пра саму Беларусь. Мансеньёр Пінтэр мае адкрытае сэрца, і я думаю, ён будзе вельмі добра падтрымліваць рэальнасць Каталіцкага Касцёла ў вашай краіне — ён мае для гэтага ўсе якасці.

— Ваша Эмінэнцыя, Вы прымалі ўдзел у Сінодзе Біскупаў на тэму сям’і і прадстаўлялі грамадскасці Апостальскую адгартацыю «Amoris laetitia». Сярод гарачых тэм гэтага дакумента — пазіцыя ў адносінах да гомасексуалістаў і разведзеных. Часта СМІ спрабуюць спекуляваць на гэтай тэме. Што б Вы маглі сказаць на гэты конт?

— «Amoris laetitia» хоча найперш паказаць, што, дыскутуючы па гэтых пытаннях, варта ўмець па-іншаму паглядзець на праблему. Памятаеце, калі Езус паклікаў Мацвея на мытні і Езус з мытнікамі меў свята. Тады фарысеі сказалі: як можа ён з грэшнікамі сядзець за адным сталом?

Я думаю, што гэта тая ж сітуацыя, што і з «Amoris laetitia». Папа Францішак не кажа, што новы шлюб разведзеных — гэта добра. Пантыфік ніколі не казаў, што развод — не праблема, або што гомасексуальнасць — тое самае, што і гетэрасексуальнасць.



Святы Айцец хоча данесці да нас, што нельга адразу асуджаць чалавека, зусім яго не ведаючы. Кожны з нас найперш чалавек. І гомасексуаліст у першую чаргу такі ж чалавек, як і кожны з нас. Нягледзячы на яго гомасексуальную схільнасць, найперш мы павінны бачыць у ім чалавечае. Гэта вельмі важна.

Няпраўда, што Папа Францішак хоча ў нейкай ступені змяніць вучэнне Касцёла — Пантыфік звяртае ўвагу на тое, як мы абыходзімся з такімі людзьмі, разглядаючы іх толькі пад пэўнай катэгорыяй.
Папа Францішак выступае супраць аднабокага ўспрымання чалавека і хоча запрасіць кожнага цаніць у бліжнім найперш чалавека. Як чалавек з гомасексуальнымі схільнасцямі паводзіць сябе ў працы, які ён у сваёй веры?

Тое ж і з т.зв. «несакрамэнтальнымі саюзамі». Пантыфік кажа: існуе так шмат розных сітуацый, якія мы зусім не можам асуджаць. Што здарылася з гэтым шлюбам, чаму ён разбіты? Даць адказ на гэтыя пытанні не так проста.

Трэба ўглядацца ў чалавека і найперш цаніць яго як чалавека. Не толькі святару, духоўніку, але таксама і свецкаму чалавеку.


Падчас наведвання Чырвонага касцёла ў Мінску

Пытанні ад журналістаў на гэту тэму часам сапраўды набіваюць аскому: журналісты хочуць чуць толькі чорна-белыя адказы. У Апостальскай адгартацыі Пантыфік кажа выразна пра тое, што няма толькі чорнага ці белага — ёсць і іншыя фарбы, у якіх мы павінны разгледзець чалавека.

— Ваша місія пасланніка Папы ў Беларусі завяршаецца. З якімі думкамі Вы пакідаеце Беларусь?

— Я вельмі ўдзячны, што Папа Францішак даверыў мне гэту місію. Для мяне гэта быў вялікі гонар і перад усім вялікая радасць. У Беларусі я перажыў шмат прыгожага. І з сабою бяру шмат удзячнасці.

Кардынал Шонбарн падпісвае дакумент аб асвячэнні касцёла пасля Імшы ў парафіі Маці Божай Будслаўскай

Падчас сустрэч, а таксама на святых Імшах я імкнуўся ўгледзецца ў твары вернікаў. Свядома я вельмі ўважліва ўзіраўся асабліва ў твары пажылых вернікаў, якія перажылі неверагодна цяжкія часы сталінізму, вайны, камуністычнага таталітарызму. Вашы бабулі былі тымі, хто выратаваў веру, і я хачу выказаць ім сваю глыбокую пашану.

Многія з іх спазналі Бога яшчэ ў дзяцінстве і праз часы камунізму пранеслі сваю веру, баронячы яе. І іх вера засталася вельмі шчырай — той, якую яны здабылі ў дзяцінстве. Гэта вельмі ўражвае!

Я сам нарадзіўся ў 1945 годзе і добра памятаю «жалезную заслону» камуністычных краін. Да сёння не магу паверыць, што ўсё гэта ўжо мінула...

Гутарыў Ілья Лапато, фота Віталія Палінеўскага

 

Пры выкарыстанні матэрыялаў сайта спасылка на Catholic.By абавязкова.

Інтэрв'ю

23.11 15:15Гісторыя адной сям’і: жыць музыкай, музыкай маліцца
01.11 08:36Ксёндз Ігар Лашук: праз малітву за памерлых мы скарачаем час прабывання душаў у чыстцы
22.10 10:07 Ці варта хрысціяніну баяцца сурокаў і праклёнаў? Адказвае святар
09.10 09:01«Гэта мая любімая справа»: Уладзімір Неўдах пра мінулае і сучаснасць беларускай касцёльнай музыкі
01.10 09:41Ксёндз Дзмітрый Пухальскі аб прыналежнасці верніка да парафіі
15.09 11:45Кс. Дзмітрый Пухальскі пра асобу бл. кс. Букавінскага: гэты святар жыве ў памяці людзей
14.09 09:31Латышскі біскуп Віктарс Стулпінс: у часы ганенняў касцёл дзейнічаў для тых, хто сам адважваўся ў яго прыйсці
01.09 09:00Школа, экскурсіі і Бог: Настаўнік года Казімір Біль пра працу і навяртанне
14.07 09:00Генеральны настаяцель салезіянаў: «Маладыя людзі маюць вялікае сэрца і шматлікія магчымасці, каб быць гаспадарамі свайго жыцця»
07.07 10:47Кардынал Крыстаф Шонбарн: «Беларусь можа адыгрываць ролю пасрэдніка паміж Каталіцкім Касцёлам і Праваслаўнай Царквой»