25 мая была апублікаваная першая энцыкліка Льва XIV. Дакумент пад назвай «Magnifica humanitas» (можна перакласці як «Цудоўнае» ці «Велічнае чалавецтва»), падпісаны 15 мая бягучага года ў 135-ю гадавіну публікацыі «Rerum novarum» Льва XIII, прысвечаны сацыяльнаму вучэнню Касцёла ў эпоху лічбавых тэхналогій.
Свой роздум ён пачынае з выразнага папярэджання: «Цудоўнае чалавецтва, створанае Богам, стаіць сёння перад вырашальным выбарам: узвесці новую Бабілёнскую вежу або пабудаваць горад, дзе Бог і чалавецтва жывуць разам».
Годнасць асобы як абсалютны прыярытэт
Разглядаючы дынамічны характар каталіцкага сацыяльнага вучэння, Леў XIV нагадвае пра фундаментальную і неад'емную годнасць чалавека, якая не дазваляе ператвараць яго ў вытворчы рэсурс для эксплуатацыі. Пантыфік рашуча выступае ў абарону жыцця ад зачацця да натуральнай смерці, называючы аборты і эўтаназію «сур'ёзна недапушчальным выбарам».
Справядлівасць у лічбавы час азначае роўны доступ да магчымасцей і абарону найбольш слабых. «Вырашальным выпрабаваннем» грамадскай справядлівасці Папа называе стаўленне да мігрантаў. Ён таксама заклікае Касцёл да рахунку сумлення і ўважлівага слухання ахвяр розных злоўжыванняў.
Трэці раздзел «Magnifica humanitas» уважліва разглядае непасрэдныя выклікі штучнага інтэлекту. Леў XIV перасцерагае ад захаплення эфектыўнасцю і прыбыткам як адзінымі крытэрыямі прагрэсу. Штучны інтэлект выдатна імітуе чалавека, але ён абсалютна пазбаўлены маральнай свядомасці, эмпатыі і здольнасці да духоўных адносін.
Этычныя межы і экалагічная адказнасць
Папа патрабуе стварэння строгага этычнага кодэкса пад кантролем усяго грамадства. Асобна згадваецца і экалагічны кошт інавацый, якія патрабуюць каласальных аб'ёмаў вады і энергіі, наносячы непапраўную шкоду стварэнню.
Леў XIV падкрэслівае, што мяжа — гэта не дэфект. Наадварот, «чалавек квітнее не насуперак абмежаванням, а часта праз іх», бо менавіта ва ўразлівасці нараджаецца здольнасць да клопату і шчырая адкрытасць на Бога.
Чалавек квітнее праз сваю ўразлівасць
У камунікацыйным асяроддзі Папа прапануе практыкаваць новую экалогію і вучыцца «пасціць ад штучнага інтэлекту», каб абараніць свабоду думкі і не страціць здольнасць задаваць пытанні. Новая індустрыяльная рэвалюцыя ў эканоміцы нясе прамую рызыку дэкваліфікацыі і беспрацоўя, калі ўкараненне аўтаматызацыі будзе арыентаванае выключна на зніжэнне выдаткаў.
Леў XIV востра асуджае «архітэктуру бачнасці» ў сетках і новае каланіяльнае стаўленне да персанальных даных — масіўны збор інфармацыі для прадказання і арыентавання паводзін людзей, што прыводзіць да дыскрымінацыі найбольш слабых.
Ад прагназавання алгарытмаў да культуры міру
Звяртаючы ўвагу на глабальную бяспеку, дакумент рашуча адмаўляе выкарыстанне алгарытмаў у ваенных мэтах. Папа катэгарычна асуджае гонку ўзбраенняў і развіццё сістэмаў, дзе выкарыстоўваецца штучны інтэлект. Ён перакананы: «няма такога алгарытму, які мог бы зрабіць вайну маральна прымальнай». Наадварот, тэхналогіі толькі зніжаюць парог прымянення насілля і ператвараюць абарону ў аператыўнае прагназаванне, у якім ахвяры становяцца проста статыстычнымі дадзенымі. Такі падыход прывучае чалавецтва да думкі, што гвалт непазбежны, а яго наступствы трэба толькі «аптымізаваць».
Пантыфік звяртае ўвагу на крызіс шматбаковасці і з’яўленне «неўпарадкаванага і канфліктнага шматпалярнага свету», дзе недавер выцясняе імкненне да агульнага дабра. У сувязі з гэтым ён выказваецца за глыбокае рэфармаванне Арганізацыі Аб'яднаных Нацый і ўсёй міжнароднай сістэмы. Папа падвяргае крытыцы «ілжывы рэалізм», які прапаведуе безнадзейнасць міру і схіляе да прымірэння з непазбежнасцю вайны.
Вернасць Евангеллю ў лічбавы час
Напрыканцы свайго разважання Леў XIV звяртаецца да рэлігійнага вымярэння канфліктаў. Ён строга папярэджвае: «Хто выкарыстоўвае імя Бога, каб апраўдаць тэрарызм, гвалт ці вайну, здраджвае Яго Абліччу». Змагацца ў імя рэлігіі — значыць наносіць удар па самой рэлігіі.
Падводзячы вынік, Папа запрашае ўсіх да вернасці Евангеллю нават у самых складаных лічбавых умовах. Энцыкліка становіцца заклікам не да страху перад прагрэсам, а да адказнасці за свабоду і чалавечнасць. Гэта напамін пра тое, што будучыню можна ўратаваць ад ператварэння ў механічны працэс толькі праз захаванне адкрытасці на Бога і бліжняга, бо менавіта ў гэтым заключаецца сутнасць «цудоўнага чалавецтва».
