8 лістапада ў парафіі святога Антонія Падуанскага ў Віцебску адбылася ўрачыстая святая Імша з нагоды 25-годдзя святарскага служэння пробашча — ксяндза каноніка доктара Сяргея Сурыновіча. Цэлебрацыю ўзначаліў арцыбіскуп эмэрыт Тадэвуш Кандрусевіч, які чвэрць стагоддзя таму ўдзяліў юбіляру святарскае пасвячэнне ў Санкт-Пецярбургу.
Лістападаўская нядзеля выдалася халоднай, ды ў віцебскай святыні было па-асабліваму цёпла ад шчырай удзячнасці. Парафіяне, госці і сябры юбіляра прыйшлі, каб разам падзякаваць Богу за дар святарства, які ўжо дваццаць пяць гадоў прыносіць плён у жыцці ксяндза Сяргея і ўсіх, каму ён служыць. Сама гадавіна пасвячэння прыпадае на 11 лістапада — дзень успаміну святога Марціна Турскага, аднаго з найбольш шанаваных пастыраў старажытнага Касцёла. Сімвалічна, што гэты дзень прысвечаны біскупу, які, паводле падання, падзяліў свой плашч з жабраком і ўсё жыццё служыў убогім. Парафіяльная супольнасць адзначыла яе ў бліжэйшую нядзелю, каб у малітве магло ўдзельнічаць як мага больш вернікаў.
Сустрэча праз чвэрць стагоддзя
Прысутнасць арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча надала ўрачыстасці асаблівую глыбіню. Менавіта з ягоных рук ксёндз Сяргей Сурыновіч атрымаў святарскае пасвячэнне, і гэтая сустрэча біскупа, што ўдзяліў сакрамэнт, са святаром, які столькі гадоў нясе ягоны плён, стала жывым сведчаннем таго, як у Касцёле з пакалення ў пакаленне перадаецца апостальская паслуга. Для парафіі візіт іерарха стаў таксама выразным знакам еднасці Касцёла і бацькоўскага клопату пра кожнага верніка.
Біскупскае служэнне Тадэвуша Кандрусевіча доўгія гады было звязана з Расіяй: з 1991 года ён быў апостальскім адміністратарам для католікаў лацінскага абраду еўрапейскай часткі краіны, а пасля — першым мітрапалітам архідыяцэзіі Маці Божай у Маскве. Тады ж святарскае пасвячэнне ад яго прымалі выхаванцы Вышэйшай духоўнай семінарыі «Марыя — Каралева Апосталаў» у Санкт-Пецярбургу, сярод іх і будучы віцебскі пробашч. З 2007 па 2021 год іерарх кіраваў Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіяй.
Літургія злучыла ў сабе малітоўную засяроджанасць, урачысты спеў і атмасферу ўдзячнасці. Разам з юбілярам каля алтара малілася ўся віцебская супольнасць, якая ўжо два гады жыве пад душпастырскай апекай ксяндза Сяргея.
Прыпавесць пра мудрых і неразумных паннаў
Кульмінацыяй Імшы стала гамілія арцыбіскупа. Гэта было не толькі святочнае віншаванне, але і глыбокае разважанне пра пакліканне святара і адказнасць кожнага хрысціяніна за агонь веры ў сэрцы. За аснову прапаведнік узяў Евангелле 32-й звычайнай нядзелі — прыпавесць пра дзесяць паннаў (Мц 25, 1–13), адну з найбольш вядомых і адначасова найглыбейшых прыпавесцяў Езуса.
Напрыканцы літургічнага года Касцёл скіроўвае позірк вернікаў да галоўнага — падрыхтоўкі да сустрэчы з Панам. Праз два тыдні будзе ўрачыстасць Хрыста, Валадара Сусвету, а за ёй пачнецца Адвэнт — новы літургічны год. Пастыр правёў паралель з паўсядзённым жыццём:
Евангельскі аповед арцыбіскуп пераказаў блізка да тэксту. Дзесяць паннаў выйшлі насустрач Жаніху. Пяць мудрых узялі з сабою не толькі свяцільнікі, але і алей у пасудзінах; пяць неразумных пра запас не паклапаціліся. Жаніх спазняўся, і ўсе заснулі. А апоўначы пачуўся крык: «Вось Жаніх, выходзьце насустрач!» Мудрыя падрыхтавалі свяцільнікі, а неразумныя ўбачылі, што іхнія згасаюць, і пайшлі купляць алей. Тым часам прыйшоў Жаніх, мудрыя ўвайшлі з Ім на вяселле, і дзверы зачыніліся. Позна прыбеглыя панны прасілі: «Пане, Пане, адчыні нам!» — але пачулі горкі адказ: «Не ведаю вас». Прыпавесць завяршаецца заклікам Хрыста: «Дык чувайце, бо не ведаеце ні дня, ні гадзіны».
Па словах прамоўцы, у гэтых вобразах адкрываюцца два віды мудрасці:
- Божая мудрасць — гэта жыццё паводле Божага закону, міласэрнасць, спагада, сведчанне для іншых і нястомны клопат пра агонь веры.
- Чалавечая ж мудрасць часта не сягае далей за выгаду сённяшняга дня і трымаецца на спадзяванні, што «неяк абыдзецца».
Іерарх асабліва падкрэсліў, што запасу, якога забракла неразумным паннам, не здабыць наспех: «Веру нельга пазычыць у апошні момант! Без асабістай веры і добрых учынкаў няма збаўлення». Агонь у сэрцы павінен гарэць заўсёды, а не толькі тады, калі чуецца крык пра прыход Жаніха.
Вобраз алею, як тлумачыў пастыр, азначае тое, што немагчыма перадаць іншаму: асабістую сувязь з Богам, малітву, вернасць і ўчынкі любові. Таму адмова мудрых паннаў — не праява эгаізму, а напамін, што кожны адказвае перад Богам за ўласнае сэрца. Мы часта спадзяёмся на чужую веру ці духоўныя набыткі іншых, але ні пабожнасць блізкіх, ні сямейная традыцыя не заменяць асабістага «так», сказанага Хрысту.
Мастацтва як мова евангелізацыі
Звяртаючыся да юбіляра, арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч назваў 25 гадоў святарства чвэрцю стагоддзя ахвярнага служэння Богу і людзям. Госць нагадаў шлях паклікання ксяндза Сяргея: навучанне ў вышэйшых духоўных семінарыях у Гродне і Санкт-Пецярбургу, душпастырская праца ў Расіі — ад Калінінграда да Урала, — а пасля вяртанне ў родныя мясціны, на Беларусь.
Адметнай рысай святарскага шляху юбіляра іерарх назваў глыбокую повязь з хрысціянскай культурай і мастацтвам.
Святы Ян Павел II у «Лісце да мастакоў» нагадваў, што Касцёлу патрэбнае мастацтва, бо яно робіць бачным свет духу. «Праз прыгажосць мастацтва ён вядзе людзей да Бясконцай Прыгажосці — да Бога», — адзначыў біскуп.
Тры задачы святара
Спасылаючыся на вучэнне Другога Ватыканскага Сабору, арцыбіскуп нагадаў тры галоўныя задачы святара:
- Першая — абвяшчаць Божае слова: прапаведаваць, паказваць правільны шлях і рыхтаваць людзей да сустрэчы з Богам.
- Другая — асвячаць праз сакрамэнты, дзейнічаючы не ўласнай моцай, а моцай Хрыста, які праз святара прысутны каля алтара і ў сакрамэнце пакаяння і паяднання.
- Трэцяя — кіраваць Божым народам, што ў Касцёле заўсёды азначае служыць.
Прапаведнік прыгадаў вядомы вобраз папы Францішка — пастыра, які «пахне авечкамі». Гэтыя словы Святы Айцец выказаў падчас Імшы Хрызма ў Вялікі чацвер 2013 года, і з таго часу яны сталі своеасаблівай праграмай святарскага жыцця. Такі душпастыр ведае клопаты свайго народа, умее выслухаць, распазнаць духоўную хваробу і дапамагчы загаіць раны душы: ідзе наперадзе, каб паказваць дарогу, бывае пасярэдзіне, каб адчуваць пульс жыцця сваіх парафіянаў, і застаецца ззаду, каб падняць тых, хто аслабеў або страціў надзею.
У часы секулярызацыі, калі шмат хто адыходзіць ад Божых запаведзяў і стварае ўласныя, суб’ектыўныя законы, святарскае служэнне, на думку арцыбіскупа, становіцца яшчэ больш складаным і адказным. Таму Касцёлу патрэбная новая евангелізацыя, якая шукае свежыя формы і сродкі — інтэрнэт, сацыяльныя сеткі, мастацтва і нават штучны інтэлект, — каб жывое Божае слова дайшло да сэрцаў сучаснікаў.
Завяршаючы гамілію, іерарх падзякаваў Богу за кожную святую Імшу, цэлебраваную юбілярам, за кожнае адпушчэнне грахоў, удзеленае ў сакрамэнце пакаяння, за кожнае слова суцяшэння і дапамогі. Далейшае служэнне ксяндза Сяргея ён даверыў апецы Маці Божай і святога Антонія, заступніка парафіі, і пажадаў: «Не губляй сваёй адметнасці і агню веры! Будзь верным пастырам для свайго статку!»
Удзячнасць парафіі
Словы арцыбіскупа знайшлі жывы водгук у сэрцах прысутных. Пасля Імшы парафіяне святога Антонія выказалі свайму пробашчу шчырую ўдзячнасць. Кветкі, цёплыя віншаванні і дзіцячыя ўсмешкі сталі найлепшым сведчаннем таго, што паміж пастырам і ягонымі авечкамі пануюць згода, любоў і ўзаемаразуменне. Супольная малітва і пачутая гамілія паслужылі для віцебскай парафіі сапраўдным духоўным умацаваннем: у той дзень вернікі асабліва выразна адчулі еднасць вакол алтара.
Дваццаць пяць гадоў святарства — гэта не проста лічба ў календары. За ёю стаяць сотні і тысячы людскіх лёсаў, што праз сакрамэнты хросту, пакаяння і Эўхарыстыі сустрэліся з Божай ласкай; развеяныя сумненні, адноўленыя сем’і, духоўная падтрымка ў цяжкіх жыццёвых абставінах.
Святар, навуковец, мастак
Ксёндз Сяргей Сурыновіч з 2024 года служыць пробашчам парафіі святога Антонія Падуанскага ў Віцебску. Да гэтага святар кіраваў парафіяй Найсвяцейшай Тройцы ў Друі (Віцебская дыяцэзія, Мёрскі дэканат). У 2019 годзе ва Універсітэце кардынала Стэфана Вышынскага ў Варшаве юбіляр абараніў доктарскую дысертацыю па біблійнай тэалогіі, прысвечаную перакладам Бібліі на беларускую мову.
Важнай старонкай служэння ксяндза Сяргея сталі мастацкія пленэры ў старадаўнім кляштары ў Друі, якія збіралі жывапісцаў з Беларусі і з-за мяжы і заўважна паўплывалі на беларускае хрысціянскае мастацтва нашых дзён. У 2022 годзе ў Віцебскім цэнтры сучаснага мастацтва адбылася персанальная выстава ягонага жывапісу «Птушыны вянок» — 31 палатно, натхнёнае энцыклікай Папы Францішка Laudato si’. Чытачы партала catholic.by ведаюць ксяндза Сяргея і як аўтара біблійных разважанняў і адказаў на пытанні вернікаў, а аматары беларускага слова — як празаіка і паэта.
Верш пра пакліканне
Пра таямніцу Божага паклікання юбіляр разважае не толькі ў гаміліях, але і ў паэзіі. Прапануем чытачам ягоны верш «Пакліканне», які аўтар напісаў па-беларуску і па-лацінску.
Пакліканне
Там, ля Ярдана, шэпча голас:
Хадзем за Мною,
Я — твой Бог,
У Галілеі спее колас,
Жніво надходзіць…
Між дарог
Мае слядочкі пратапталі
Да сэрцаў чалавечых шлях —
Суцешвалі, аздараўлялі
У часе тым і ў гэтых днях;
Праз гарады і праз мястэчкі
Прыйшлі й сягодня.
Чуеш, Я
Шукаю згубленай авечкі,
Пакуль не спыніцца зямля.
Не бойся!
Я заўжды з табою —
А між дарог тваёй зямлі
Мае слядочкі пад расою
Нябеснай славай праляглі,
Пакінулі адметную сцяжыну:
Каля Нявы і ля Дняпра,
Паклікалі ў Святую Палестыну
Прайсці праз цемру да Святла
Адважных.
Чуеш, спее колас…
Не пашкадуй ні рук, ні ног.
Палёў радзімых чуеш голас?
Спяшай, бо клічу Я —
Твой Бог.
Vocatio
Iordanem iuxta vox susurrat:
Post me nunc veni,
Deus sum.
In Galilaea spica curat,
Adventat messis…
Viis cum
Iam pridem pedes mei stipant,
Et cordi pacem donans tunc,
Sanabant morbos et firmabant,
Hoc tempore et adhuc nunc.
Per totam urbem, pagum parvum
Vagamur aeque.
Audis me?
Inquiro interibi ovem
Dum astra lucent, laetantur te.
Audentia!
Attende horam,
Et ero semper tecum tunc
Si vides, gloriae sub rore
Ubique pedes mei sunt.
Aetatem viam nunc relinquens,
A Neva flumine Dniepar,
Transire luci umbram per
Audacium.
Vides spica curat…
Da manum tuam pedemque,
En patriorum vox agrorum
Amice, clamat
Deus te.
Свята ў Віцебску стала нагадваннем для кожнага: веру трэба берагчы так, як мудрыя панны бераглі алей для сваіх свяцільнікаў, бо кожны дзень нашага жыцця — гэта крок насустрач Жаніху. Пастыр і ягоная атара пакліканыя чуваць разам, падтрымліваючы адно ў адным святло, запаленае ў сакрамэнце хросту. Няхай агонь Божай любові і веры ніколі не гасне ні ў парафіях, ні ў сэрцах вернікаў.
Напрыканцы Імшы ў парафію завітаў біскуп Віцебскі Алег Буткевіч, які павіншаваў юбіляра з 25-годдзем святарства. Затым юбіляра павіншавалі прадстаўнікі парафіі, якой святар служыць некалькі апошніх год, будучы чарговым наступнікам сённяшняга Віцебскага ардынарыя.
Віншаванні ў вершаванай форме скіравалі да святара-літаратара таксама прадстаўнікі літаратурнай беларускай інтэлігенцыі: літаратурны крытык Ірына Саматой, празаік Франц Сіўко і паэтэса Людміла Сіманёнак.
Прыгажосць, веліч, малітоўны дух урачыстасці захапіў, бадай што, кожнае сэрца ўдзельнікаў, якія забралі ў свае дамы часцінку гэтай непаўторнай святочнай атмасферы.
