У сучасным свеце каталіцкія вернікі сустракаюцца з вялікай колькасцю выклікаў. Да іх належаць не ў апошнюю чаргу тыя, якія непасрэдна пагражаюць збаўленню: рэлігійны індыферэнтызм, памылковае разуменне экуменізму і недаацэньванне каштоўнасці святой каталіцкай веры, якую перадалі нам апосталы і якую верна захоўвае Настаўніцкі Інстытут Касцёла. Ксёндз доктар Яўген Вінтоў тлумачыць, якой павінна быць пазіцыя каталіцкага верніка.
У апошнія гады ўсё часцей можна пачуць словы: «Галоўнае — верыць у Бога. А ўжо ў які касцёл ці царкву хадзіць — не так важна».
Для многіх сучасных людзей гэта гучыць лагічна. У свеце, які стаміўся ад канфліктаў і падзелаў, ідэя «ўсе мы адно» здаецца сімвалам еднасці і талерантнасці. Але ці сапраўды хрысціянская еднасць азначае, што ўсе веравызнанні роўныя? Ці можна сказаць, што няма розніцы, напрыклад, паміж каталіцкай Імшой і пратэстанцкім набажэнствам? І чаму Каталіцкі Касцёл настолькі сур’ёзна ставіцца да пытанняў Эўхарыстыі, святарства і адзінства веры?
Гэтыя пытанні асабліва востра паўстаюць сёння, калі многія католікі ўдзельнічаюць у розных міжканфесійных сустрэчах, канцэртах і фестывалях, часам нават не задумваючыся, дзе заканчваецца экуменізм і пачынаецца рэлігійны індыферэнтызм.
Экуменізм — не адмова ад праўды
Каталіцкі Касцёл пасля Другога Ватыканскага Сабору адкрыта заклікае да экуменічнага дыялогу. Касцёл прызнае, што іншых хрысціянаў з намі яднае вельмі многае: вера ў Езуса Хрыста, Святое Пісанне, хрост, малітва, імкненне жыць паводле Евангелля.
Таму Касцёл падтрымлівае супольную малітву аб еднасці, узаемную павагу і супрацоўніцтва дзеля агульнага дабра.
Аднак экуменізм не азначае, што ўсе канфесіі аднолькавыя. Сапраўдны дыялог не можа будавацца на прынцыпе: «розніцы не маюць значэння».
Наадварот — ён патрабуе сумленнай і адкрытай размовы пра тое, што нас яднае і што раздзяляе. Менавіта таму Каталіцкі Касцёл папярэджвае пра небяспеку таго, што называецца рэлігійным індыферэнтызмам.
Што такое рэлігійны індыферэнтызм?
Рэлігійны індыферэнтызм — гэта погляд, паводле якога ўсе рэлігіі або ўсе хрысціянскія канфесіі роўныя, а выбар веравызнання не мае істотнага значэння для чалавека і яго збаўлення.
На практыцы гэта выяўляецца ў словах:
- «Бог адзін — таму ўсё адно, куды хадзіць»;
- «Усе Касцёлы вучаць аднаму і таму ж»;
- «Галоўнае — быць добрым чалавекам».
Каталіцкі Касцёл не можа пагадзіцца з такім разуменнем. Бо калі ўсе вучэнні аднолькава праўдзівыя, тады ўзнікае пытанне: навошта Хрыстус заснаваў Касцёл? Навошта Апосталы, сакрамэнты, Саборы, Магістэрый і ўся гісторыя хрысціянства?
Папа Грыгорый XVI яшчэ ў XIX стагоддзі называў індыферэнтызм «згубнай памылкай», якая сцвярджае, што чалавек можа быць збаўлены ў любой рэлігіі толькі таму, што мае добрыя намеры.
Праблема індыферэнтызму ў тым, што ён: размывае паняцце праўды; ставіць праўду і памылку на адзін узровень; ператварае веру ў асабісты густ; забывае пра тое, што Бог адкрыў чалавеку канкрэтную праўду.
Чаму Эўхарыстыя — гэта не проста сімвал?
Асноўнае адрозненне паміж Каталіцкім Касцёлам і большасцю пратэстанцкіх супольнасцяў датычыць разумення Эўхарыстыі. Для католіка Эўхарыстыя — гэта не проста сімвалічны ўспамін Апошняй Вячэры. Касцёл верыць, што падчас Імшы хлеб і віно сапраўды становяцца Целам і Крывёю Хрыста. Менавіта таму Эўхарыстыя займае цэнтральнае месца ў жыцці Касцёла. Cакрамэнт Эўхарыстыі цесна звязаны са святарствам, з апостальскай пераемнасцю і з адзінствам веры.
Каталіцкі Касцёл вучыць, што толькі сапраўднае сакрамэнтальнае святарства, якое перадаецца праз апостальскую пераемнасць, дае магчымасць сапраўднага цэлебравання Эўхарыстыі.
Менавіта таму Катэхізіс Каталіцкага Касцёла ў пункце 1400 сцвярджае:
«Супольнасці, якія паўсталі пасля Рэфармацыі, не захавалі поўнай рэчаіснасці эўхарыстычнай таямніцы, перадусім з-за адсутнасці сакрамэнту святарства».
Гэта не праява непавагі да пратэстантаў. Гэта пытанне вернасці каталіцкаму разуменню Касцёла і сакрамэнтаў.
Чаму Касцёл не дазваляе інтэркамунію?
Сёння часта ўзнікае пытанне: калі мы ўсе хрысціяне, чаму нельга разам прымаць Камунію? Для Каталіцкага Касцёла Эўхарыстыя — гэта не сродак дасягнення еднасці, а знак ужо існуючай поўнай еднасці веры. Інакш кажучы: спачатку павінна быць поўная еднасць у веры, і толькі потым — супольная Эўхарыстыя.
Таму інтэркамунія (супольнае прыняцце Камуніі прадстаўнікамі розных канфесій) у звычайных умовах немагчымая.
Калі б Касцёл сказаў, што розніцы ў разуменні Эўхарыстыі не маюць значэння, гэта азначала б, што сама праўда пра Эўхарыстыю таксама не мае значэння.
Роля Папы і Магістэрыя
Яшчэ адно важнае адрозненне паміж каталіцтвам і пратэстантызмам — гэта пытанне аўтарытэту ў Касцёле.
Каталіцкі Касцёл верыць, што Хрыстус даверыў апосталу Пятру асаблівую місію быць бачным знакам еднасці Касцёла. Таму Папа — не проста сімвалічны лідар, а пераемнік святога Пятра.
Акрамя таго, Касцёл мае Магістэрый — Настаўніцкі Інстытут Касцёла, які захоўвае і тлумачыць Божае Аб’яўленне.
Пратэстанцкі прынцып Sola Scriptura («толькі Пісанне») адмаўляе гэты аўтарытэт, што ў гісторыі прывяло да вялікай колькасці розных інтэрпрэтацый хрысціянства і падзелаў паміж супольнасцямі.
Ці могуць быць збаўленыя некатолікі?
Важна разумець: Каталіцкі Касцёл не вучыць, што ўсе некатолікі аўтаматычна асуджаныя.
Касцёл прызнае, што чалавек, які без сваёй віны не пазнаў паўнаты каталіцкай веры, але шчыра шукае Бога і жыве паводле сумлення, можа атрымаць збаўленне дзякуючы Божай ласцы.
Аднак гэта не азначае, што ўсе рэлігіі роўныя.
Ёсць вялікая розніца паміж надзеяй на Божую міласэрнасць і сцвярджэннем, што праўда і памылка маюць аднолькавую каштоўнасць.
Сёння патрэбна новая катэхізацыя (новая евангелізацыя)
Сучасны свет вельмі лёгка ператварае веру ў «прыватную справу чалавека», дзе галоўнае — уласныя эмоцыі і адчуванні. Але хрысціянства — гэта не толькі «мне добра тут маліцца». Гэта таксама пытанне праўды.
Таму сёння асабліва патрэбна паглыбленне сваёй веры. Адным з такіх сродкаў з’яўляецца катэхізацыя. Асаблівым чынам варта паглыбляць веды пра Касцёл, пра Эўхарыстыю, пра святарства, пра ролю Папы, пра Магістэрый і пра тое, чаму праўда веры мае значэнне.
Бо без праўды экуменізм лёгка ператвараецца ў індыферэнтызм, а талерантнасць — у духоўную абыякавасць.
І, магчыма, галоўнае пытанне сёння гучыць не так: «Ці ўсе мы аднолькавыя?», але «Ці сапраўды мы яшчэ шукаем праўду?»
