Кардынал Клаўдыё Гуджэроцці — адзін з самых вопытных галасоў Ватыкана на хрысціянскім Усходзе. На працягу сваёй кар'еры ён служыў і працаваў папскім нунцыем у краінах Закаўказзя, Беларусі і Украіне.
У лістападзе 2022 года папа Францішак прызначыў Клаўдыё Гуджэроцці прэфектам Дыкастэрыі па справах Усходніх Касцёлаў, ватыканскага структурнага падраздзялення, які адказвае за 23 усходнія каталіцкія Касцёлы, што знаходзяцца ў еднасці з Рымам. Менш чым праз год, у верасні 2023 года, ён быў менаваны кардыналам.
Свабодна валодаючы дзевяццю мовамі, у тым ліку армянскай, курдскай, рускай, лацінскай, а таксама старажытнагрэцкай і сучаснай грэцкай, кардынал Гуджэроцці прыўносіць у дзейнасць Дыкастэрыі свой багаты дыпламатычны вопыт, напрацаваны на працягу дзесяцігоддзяў. У размове пра сітуацыю на Блізкім Усходзе і ў Іране ён разважаў пра тое, як палітычныя змены могуць паўплываць на ўсходнехрысціянскія супольнасці ў рэгіёне.
Палітычныя змены і будучыня ўсходніх хрысціян
Па меры таго, як у Іране, дзе жывуць гістарычныя хрысціянскія супольнасці, якія маюць карані ў старажытных традыцыях хрысціянскага Усходу, абвастраецца напружанасць, кардынал Гуджэроці падкрэсліў, што будучыня гэтых супольнасцей часта залежыць ад кірунку, які абярэ палітычнае кіраўніцтва.
«Калі палітычны падыход, які ў іх выпадку таксама з'яўляецца рэлігійным, зменіцца, то, безумоўна, было б лепш, калі б новыя палітыкі не былі больш радыкальнымі, чым тыя, хто зараз кіруе краінамі»,
— сказаў ён.
Нестабільнасць ужо паўплывала на прысутнасць Касцёла ў краіне. Згадваючы сітуацыю ў Тэгеране, кардынал пацвердзіў, што замежныя дыпламаты і касцёльныя лідары сутыкаюцца з ціскам і патрабаваннем пакінуць краіну.
Чым адрозніваецца ватыканская дыпламатыя
У адрозненні ад большасці дзяржаў, Ватыкан не дзейнічае з дапамогай ваеннай або эканамічнай сілы. Тым не менш, адзначыў кардынал Гуджэроцці, гэтая адсутнасць часта становіцца сілай.
«Безумоўна, так», — сказаў кардынал, калі яго спыталі, ці можа адсутнасць у Ватыкана арміі або палітычных інтарэсаў быць перавагай. «Таму што гэта пазбаўляе любы падыход гвалту. І мы можам глядзець людзям у вочы. І тады яны могуць глядзець нам у вочы, не баючыся».
Ён дадаў, што прысутнасць Ватыкана часта ўспрымаецца як шчырая і не пагражальная, асабліва ў рэгіёнах, якія пацярпелі ад вайны або палітычнай напружанасці.
«І проста адчуванне таго, што мы прыйшлі не для таго, каб вучыць іх жыць, а каб падзяліцца сваім вопытам, які з'яўляецца вопытам любові і ўдзячнасці», — сказаў ён.
Абапіраючыся на свой вопыт нунцыя ва Усходняй Еўропе і на Каўказе, кардынал Гуджэроцці растлумачыў, што такое ўспрыманне нейтралітэту часта адкрывае дзверы для гуманітарнага дыялогу.
«Такім чынам, мой вопыт у гэтых рэгіёнах, — а я быў у асноўным у былых камуністычных рэгіёнах, ва Усходняй Еўропе і на Каўказе, — заключаецца ў тым, што яны адчуваюць, што мы не збіраемся іх падманваць, што мы шчырыя і адкрытыя».
Дзякуючы гэтаму даверу прадстаўнікі Ватыкана часта з'яўляюцца аднымі з першых, з кім звязваюцца, калі ўзнікаюць гуманітарныя крызісы.
«Напрыклад, калі ў іх ёсць ваеннапалонныя, або калі ў іх ёсць праблемы з бежанцамі, з хворымі людзьмі, з людзьмі, якія пацярпелі на вайне, яны ведаюць, што першы зварот будзе да нунцыя», — сказаў ён. «Таму што, вядома, ён з'яўляецца прадстаўніком не толькі Святога Айца, але і 1 мільярда 400 мільёнаў католікаў у свеце».
Адасабленне хрысціян ад палітычных канфліктаў
Адной з праблем, з якой Касцёл часта сутыкаецца ў зонах канфліктаў, з'яўляецца рызыка таго, што мясцовыя хрысціянскія супольнасці будуць звязаны з палітычнымі дзеяннямі, якія праводзяцца заходнімі краінамі.
Кардынал Гуджэроцці нагадаў, як гэтая дынаміка развівалася падчас вайны ў Іраку, калі некаторых хрысціян абвінавачвалі ў рашэннях, прынятых заходнімі ўрадамі:
«Праблема ў тым, каб даць гэтым людзям выразна зразумець, што той факт, што мы хрысціяне, і той факт, што тыя, хто бамбіць іх гарады, з'яўляюцца хрысціянамі, не азначае, што ў нас аднолькавыя ідэі».
Ён звярнуў увагу на ўмяшанне святога Яна Паўла II, які публічна выступіў супраць вайны ў Іраку.
Паводле слоў кардынала Гуджэроцці, гэта ўмяшанне дапамагло ўсходнехрысціянскім супольнасцям адасобіцца ад заходніх палітычных рашэнняў.
«Усходнія патрыярхі прыйшлі сустрэцца з Янам Паўлам II і сказалі: дзякуй за тое, што вы сказалі, бо па меншай меры нашы хрысціяне больш не атаясамліваюцца з заходнімі хрысціянамі».
Падтрымка хрысціян у Святой Зямлі
Зазіраючы наперад да Вялікадня, кардынал Гуджэроцці таксама распавёў пра збор ахвяраванняў у Вялікую пятніцу для Святой Зямлі, вядомы як Pro Terra Sancta.
Ініцыятыва была заснавана Папам Паўлам VI, заклікаючы католікаў па ўсім свеце падтрымліваць хрысціянскую прысутнасць у месцах, звязаных з жыццём Езуса.
«Ведаеце, гэта была ініцыятыва, якую заснаваў Папа Павел VI», — растлумачыў ён. «Ідэя таго, што ва ўсім свеце, у Каталіцкім Касцёле, у Вялікую пятніцу людзі збіраюць грошы для святых месцаў, як мы іх называем, гэта значыць, прапаведуюцца месцы, дзе нарадзіўся Езус».
Сродкамі кіруе Францішканская кустодыя Святой Зямлі, якая клапоціцца пра святыя месцы рэгіёна, а таксама падтрымлівае мясцовае хрысціянскае насельніцтва.
«І, вядома, яны імкнуцца працаваць не толькі над аховай, аднаўленнем ці рэваларызацыяй асабліва важных гістарычных месцаў, але і над жыццём хрысціян, католікаў, якія жывуць у гэтым рэгіёне да гэтага часу»,
— кардынал Гуджэроцці.
Падтрымка распаўсюджваецца на больш шырокі рэгіён біблейскіх зямель. «Гэты рэгіён распаўсюджваецца не толькі на, скажам так, Ізраіль, але і на Сірыю, Ліван, усе рэгіёны, дзе быў Езус і дзе жывуць хрысціяне».
Нагадаем, што кардынал Клаўдыё Гуджэроцці быў Апостальскім нунцыем у Беларусі ў 2011-2015 гадах. У 2025 годзе ён быў спецпасланнікам Папы Льва XIV падчас святкавання галоўных урачыстасцяў 100-годдзя Пінскай дыяцэзіі, якія прайшлі з 24 па 26 кастрычніка.
